Cựu Tổng Trưởng Thông Tin VNCH vừa qua đời tại Ottawa

0
160
Tổng thống Ngô đình Diệm và Giáo sư Tôn Thất Thiện tại Sài Gòn.

Giáo sư Tôn Thất Thiện, cựu Tổng Trưởng Thông Tin VNCH, cựu Khoa Trưởng Phân Khoa Khoa Học Xã Hội, Viện Đại Học Vạn Hạnh vừa qua đời lúc 7 giờ sáng ngày Thứ Sáu 3 tháng 10 năm 2014 tại Ottawa trước sự chứng kiến của gia đình, hưởng thọ 90 tuổi.

Ông sinh ngày 22 tháng 9 năm 1924 tại Huế, tốt nghiệp văn bằng cử nhân Triết học tại Đại học Hà Nội, bằng cử nhân Kinh tế London School of Economics và Tiến sĩ Chính Trị Học Đại học Geneva, Thụy Sĩ.

Ông tổ của Giáo sư Tôn Thất Thiện là Thái Tể Định Quốc Công Nguyễn Bặc (924-979), một vị tướng uy dũng có công giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân lập ra triều đại nhà Đinh (968-979). Nguyễn Bặc được suy tôn là ông tổ của giòng họ Nguyễn.

Theo tài liệu từ Wikipedia, Giáo sư Tôn Thất Thiện đã từng làm việc và tiếp xúc nhiều nhân vật đặc biệt trong lịch sử Việt Nam, Thủ tướng Trần Trọng Kim của Đế Quốc Việt Nam năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa giai đoạn 1945-46 và Thủ tướng/Tổng thống Ngô Đình Diệm của Quốc gia Việt Nam sau này trở thành Việt Nam Cộng hòa từ giai đoạn ban đầu cho đến khi Tổng thống Ngô Đình Diệm bị lật đổ vào tháng 11 năm 1963.

Do thông thạo tiếng Anh và Pháp, qua sự giới thiệu của Bộ Trưởng Tạ Quang Bửu, ông đảm nhiệm chức vụ ngoại giao và đặc trách và liên lạc báo chí cho chính phủ Việt Minh. Ông chuyên viết và dịch nhiều tài liệu của chính phủ Việt Minh để phát thanh trên đài Tiếng Nói Việt Nam bằng tiếng Anh. Ông từng tiếp xúc và làm thông dịch viên cho Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng và Archimedes Patti, trưởng phòng tình báo OSS Hoa Kỳ tại Á Châu, tiền thân của CIA.

Vốn là người theo chủ nghĩa dân tộc chống lại chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa cộng sản, cuối năm 1946 ông nhận thấy rõ bộ mặt thật của Việt Minh là một tổ chức cộng sản quốc tế, ông bỏ về Huế và sau đó qua Pháp. Tháng 10 năm 1953 ông gặp Ngô Đình Diệm tại Paris và được mời tham chính sau khi Ngô Đình Diệm về Việt Nam để đảm nhận chức Thủ tướng của Quốc Gia Việt Nam phi cộng sản. Ông là một trong những người chứng kiến Tổng thống Ngô Đình Diệm nói chuyện với Đại sứ Henry Cabot Lodge và Tư lệnh Thái Bình Dương là Harry D. Felt tại Dinh Gia Long từ lúc 10 giờ sáng đến 12 giờ rưỡi trưa, đến 1 giờ chiều diễn ra cuộc đảo chánh vào ngày 1 tháng 11 năm 1963.

Tháng 4 năm 1968, ông được Thủ tướng Trần Văn Hương cử làm Tổng trưởng Bộ Thông tin trong Chính phủ Việt Nam Cộng hòa. Các nỗ lực cải cách cho phép một hệ thống truyền thông phi kiểm duyệt đã khiến ông được nhận Giải Ramon Magsaysay về Báo chí, Văn học và Nghệ thuật truyền thông sáng tạo trong năm đó. Cuối năm 1968 ông rút khỏi chính trường Việt Nam và hoạt động trong ngành giáo dục và truyền thông.

Tháng 4 năm 1975, ông đưa gia đình di tản đến Pháp và sau đó đến Ottawa định cư. Ông từng là Giáo sư ngôn ngữ học Đại Học University of Quebec, Canada từ năm 1975 cho đến năm 1992. Sau khi về hưu, ông viết bài nhiều tờ báo Việt Ngữ tại Canada cũng như ở Hoa Kỳ.