Tuần Báo Thời Mới
Tuần báo Thời Mới phát hành tại Ontario, Canada.

Trung Quốc kêu gọi Canada không noi gương Úc bỏ hiệp định dẫn độ

151

Trung Quốc đang kêu gọi chính phủ Canada phối hợp để cùng nhau chống tội ác.

Sáng thứ Ba 28/3, thủ tướng Úc Malcolm Turnbull đã gác lại việc phê chuẩn một hiệp định dẫn độ với Trung Quốc, sau khi các đảng đối lập và chính các đảng viên của đảng cầm quyền phản đối hiệp định này.

Mấy tiếng đồng hồ sau, chính phủ Trung Quốc kêu gọi Ottawa không noi gương Canberra.

Hôm 28/3, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói rằng một hiệp định dẫn độ xuyên Thái Bình Dương có lợi cho cả đôi bên, và cần được cân nhắc nghiêm túc. Bà nói, “Một hiệp định như vậy sẽ giúp hai quốc gia trong việc tạo nên sự bảo đảm về thiết chế cho việc phòng chống tội ác xuyên quốc gia.”

Hồi tháng 9 năm ngoái, Canada và Trung Quốc đã đồng ý bắt đầu đàm phán về một hiệp định dẫn độ.

Nhưng mặc dù cả hai nước chưa nhất trí về vấn đề này, việc rút lui của Úc càng làm tăng thêm những mối quan ngại về việc tạo nên các mối quan hệ gần gũi hơn với một hệ thống tư pháp Trung Quốc mà trong đó các tòa án thuộc quyền kiểm soát của Đảng Cộng sản và cơ quan thẩm vấn dùng những phương pháp hỏi cung được cộng đồng quốc tế gọi là tra tấn.

Maya Wang, nhà nghiên cứu Trung Quốc thuộc tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch), nói “Chừng nào hệ thống tư pháp của Trung Quốc còn thuộc quyền kiểm soát của một đảng chuyên quyền, sẽ rất khó để Canada bảo đảm rằng những công dân Trung Quốc bị dẫn độ sẽ được xét xử công bằng.” Bà Wang là một trong những tác giả của “Các biện pháp đặc biệt”, một báo cáo có tính chất cột mốc vì những trường hợp ngược đãi trong hệ thống song quy (shuanggui). Hệ thống đó được Đảng Cộng sản Trung Quốc dùng để ép buộc thú tội trong một chiến dịch bài trừ tham nhũng trên quy mô lớn mà đã vươn rộng với những nước như Canada.

Bà Wang nói rằng Ottawa “nên đặt ra những chuẩn mực rõ ràng cho Trung Quốc – bãi bỏ hệ thống song quy, trả tự do cho các luật sư nhân quyền và cam kết có ngành tư pháp độc lập – trước khi bày tỏ tín nhiệm đối với hệ thống pháp luật của Trung Quốc.”

Việc Trung Quốc bắt giam và thẩm vấn hàng trăm luật sư trong hai năm qua đã khiến thế giới lại chủ yếu tới cách hành xử của ngành tư pháp ở nước này, nhất là sau khi có những báo cáo cho biết các luật sư đó đã bị tra tấn trong tù.

Cuối tuần vừa qua, một quan chức cấp cao Canada đã bày tỏ nghi ngờ về việc chính phủ Canada muốn ký kết một hiệp định dẫn độ với Trung Quốc chừng nào hệ thống của Trung Quốc còn đầy những trường hợp ngược đãi.

Bắc Kinh rất muốn có một hiệp định dẫn độ với Canada để đẩy nhanh việc trả về những người bị Trung Quốc cáo buộc là kẻ tham nhũng đào tẩu ra nước ngoài. Trung Quốc đã nêu tên Canada là một trong những điểm đến hàng đầu của những người như vậy. Và, do hiện nay không thể dẫn độ, Trung Quốc đã thực hiện một chiến dịch uy hiếp, thuyết phục và tìm cách trục xuất để đưa về Trung Quốc những người mà chính quyền nói là cần phải được xét xử để thực thi công lý.

Huang Feng, một chuyên gia luật hình sự quốc tế tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh, lên án giới chỉ trích ngoại quốc là “dạy đời” Trung Quốc chứ không chịu xét tới dữ kiện thực tế.

Lại Xương Tinh bị dẫn độ từ Canada về Trung Quốc tại Phi trường Quốc tế Bắc Kinh ngày 23/7/2011. (Ảnh: Reuters).

Ông nói rằng ngay cả các tòa án Canada cũng đã bày tỏ sự an tâm với những cam kết của Trung Quốc về việc không ngược đãi các nghi phạm, và đã cho phép trả về Trung Quốc những kẻ đào tẩu khét tiếng như tội phạm buôn lậu Lại Xương Tinh (Lai Changxing).

Giáo sư Huang nói, “Thực tế đã cho thấy rằng sau khi được trả về Trung Quốc, không có ai trong số họ bị án tử hình và không có ai bị tra tấn để thú tội. Các quyền pháp lý của họ đã được bảo đảm.”

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, một người con trai của Lại Xương Tinh xác nhận rằng ông đã được đối xử tốt trong tù. Chính quyền thậm chí mua một đội xe nhỏ để đưa ông tới các cuộc hẹn quan trọng nếu cần thiết. Tuy nhiên gia đình nói rằng ông Lại Xương Tinh đã bị cản trở không được chăm sóc y tế đầy đủ hoặc thực hiện các quyền pháp lý của ông, và gia đình lên án chính phủ Canada đã không làm đủ để hỗ trợ ông.

Bộ Ngoại giao Canada cũng đã từng nói, “Canada không muốn bị xem là nơi trú ẩn an toàn cho những kẻ đào tẩu, và sẽ có lợi cho Canada khi những người như vậy bị trục xuất.”

Tuy nhiên, ở Úc cuộc tranh luận về dẫn độ lại càng gây chú ý về những vấn đề mà Canada sẽ đương đầu nếu muốn có một hiệp định dẫn độ, mà nếu được ký kết thì sẽ là tín hiệu bày tỏ tín nhiệm đối với hệ thống pháp lý Trung Quốc.

Văn bản hiệp định của Úc với Trung Quốc, được hoàn tất năm 2007, không cho khả năng từ chối dẫn độ trong những trường hợp mà một hành động như vậy có thể bị xem là “bất công hoặc áp bức”. Ngôn ngữ đó thường thấy trong các hiệp định dẫn độ khác của Úc, và việc bỏ nó khỏi hiệp định với Trung Quốc đã nhận được sự chỉ trích từ cả giới luật sư lẫn các đảng đối lập sẵn sàng bỏ phiếu không phê chuẩn hồi tuần rồi.

Giới phản đối càng phẫn nộ cuối tuần qua, khi chính quyền Trung Quốc hai lần cấm một giáo sư thuộc một trường đại học Úc rời khỏi Trung Quốc. Feng Chongyi, giáo sư sinh ra ở Trung Quốc, lâu nay phê phán việc đàn áp giới bất đồng chính kiến ở Trung Quốc, và cách đối xử với ông đã trở thành ví dụ cho những quan ngại về việc Trung Quốc không tôn trọng nhân quyền.

Việc Úc bác bỏ hiệp định dẫn độ với Trung Quốc có ý nghĩa liên quan trực tiếp cho Canada, theo Malcolm Patterson, giảng viên luật quốc tế tại Đại học Macquarie ở Sydney.

Ông nói, “Bất cứ nhà nước nào mà bản thân nó không phải là chế độ độc tài nên hết sức cẩn trọng về việc ký kết một hiệp định giống như hiệp định mà Úc đã cân nhắc. Bởi vì Đảng Cộng sản xem nhân quyền và các chuẩn mực quốc tế là sự can thiệp của nước ngoài, không bao giờ có thể nhất trí với nhau về vấn đề này được.”

Có thể bạn sẽ thích
Bình luận
Loading...