NATO với “kế họach sẵn sàng hành động” nhằm để đối phó với Nga và phiến quân Quốc Gia Hồi Giáo

2

Hội nghị thượng đỉnh NATO 2014 tại Newport, Wales – Anh quốc. Ảnh: UK/GOV. Sept. 5,2014

Bùi Nguyên Đức

Liên tiếp trong 2 ngày thứ Năm và thứ Sáu (4-5/9/2014) tuần qua, các nhà lãnh đạo hàng đầu của 28 quốc gia thành viên thuộc “Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại tây dương” (the North-Atlantic Treaty Organization – NATO), đã tham dự Hội nghị thượng đỉnh 2014, diễn ra tại thành phố Newport thuộc nam xứ Wales (Anh quốc). Theo giới phân tích, nếu tính từ năm 1949 khi NATO được thành lập, và đặc biệt kể từ đầu thập niên 1990s khi cuộc chiến tranh lạnh giữa Đông-Tây kết thúc cho đến hôm nay, thì đây là 1 trong số các cuộc Hội nghị có tầm mức vô cùng quan trọng trong lịch sử hoạt động của tổ chức nầy. Vì hội nghị đã xảy ra giữa thời điểm mà Âu châu và Trung Đông đang trải qua cuộc khủng hoảng quân sự vô cùng nghiêm trọng. Nga xâm lăng chủ quyền lãnh thổ của Ukraine một cách trắng trợn, và tổ chức thánh chiến Quốc gia Hồi giáo (Islamic States – IS) đang mở rộng cuộc chiến tranh diệt chủng tại Iraq và Syria cực kỳ nguy hiểm.

NATO được mô tả như là “một Liên minh Quân sự lớn nhứt và thành công nhứt” (the largest and most successful military alliance) mà thế giới từng có được. Ngân sách Quốc phòng của 28 quốc gia thành viên NATO chiếm đến 70% ngân sách QP toàn thế giới. Trong quá trình lịch sử NATO đã có những thành tích khá nổi bật, trong suốt thời gian của cuộc chiến tranh lạnh, NATO đã khống chế được tầm hoạt động của Liên minh Quân sự hiệp ước Warsaw do CS Xô viết cầm đầu trong giới hạn của nó. Nhờ vậy đã duy trì được sự ổn định trong khu vực Tây Âu và vùng Đại tây dương một thời gian lâu dài. Đồng thời, nhờ các cuộc can thiệp quân sự của NATO đã chấm dứt được cuộc nội chiến đẫm máu tại Bosnia (1994), Kosovo (1999). Và kể từ sau biến cố 11/9/2001, Hoa kỳ bị bọn khủng bố al-Qeada tấn công, Liên minh NATO đã chiếu theo điều khoản số 5 của hiệp ước Washington 1949 ““…the security of any Ally be threatened we will act together and decisively…” (…an ninh của bất cứ Đồng minh nào bị đe dọa, chúng tôi sẽ phải đoàn kết hành động một cách dứt khoát để bảo vệ). Do vậy, tất các thành viên đã nhứt trí tham chiến để chống khủng bố tại Afghanistan cho đến hôm nay.

Trong khi đó, các xáo trộn do Nga và phiến quân IS gây ra hiện nay đang góp phần phá hoại nền hòa bình và sự ổn định trong khu vực Đông Âu và Trung Đông vốn dĩ đang bấp bênh. Và hậu quả hành động bất hợp pháp và bạo hành của chúng, hoặc trực tiếp hay gián tiếp, đang ảnh hưởng tồi tệ đối với sự Tự do cá nhân của dân chúng, và chủ quyền độc lập của một số quốc gia thành viên và đồng minh của NATO. Do vậy, một lần nữa NATO phải có trách nhiệm hành động để vào vệ các thành viên và đồng minh của chính mình. Trong trường hợp nầy, phía đối phương có thể viện dẫn rằng “Ukraine, Iraq, hay Syria không là vấn đề (no matter) đối với NATO”. Vì các quốc gia nầy không phải là thành viên. Nhưng các bằng chứng rõ ràng cho thấy NATO đang đối diện với các thách thức cực kỳ nghiêm trọng :

1. Vụ phiến quân IS sát hại dã man 2 nhà báo là công dân của Hoa kỳ, James Foley và Steven Sotloff đã bị chúng chặt đầu. Đồng thời, IS còn công khai đe dọa sẽ tấn công bên trong nội địa của các thành viên như : Thổ nhĩ kỳ, Anh quốc hay Hoa kỳ v.v…, đó quá đủ để NATO phải hành động để tự vệ.
2. Đối với Nga cũng vậy, “…hành động tự tuyên bố sáp nhập bất hợp pháp bán đảo Crimea, và tiếp tục xâm lăng phần lãnh thổ phía đông của Ukraine…”. Có nghĩa Moscow đã đi ngược lại cam kết ghi nơi hiệp ước mang tên “the Nato-Russia Founding Act of 1997”, mà Nga đã ký kết với NATO. Theo đó, đôi bên phải có trách nhiệm “… to respect the sovereignty, independence and territorial integrity of all states…, and inclusive peace in the Euro-Atlantic Area” (…tôn trọng chủ quyền độc lập và sự toàn vẹn lãnh thổ của mọi quốc gia…, và kể cả nền hòa bình trong khu vực Âu châu – Đại tây dương).

Do vậy, theo phát biểu của thủ tướng Anh David Cameron tại cuộc họp báo kết thúc Hội nghị NATO 2014, xảy ra vào buổi chiều hôm thứ Sáu (5/9), tại thành phố Newport (Wales) : – Thứ nhứt, hội nghị gởi đến Nga một thông điệp rất rõ ràng, “Về những gì mà tổng thống Putin đang hành động tại Ukraine là sai trái và không thể bào chữa” (What President Putin is doing is indefensible and wrong”. – Thứ hai, chúng tôi đồng thuận đề ra “A Readiness Action Plan” (Một Kế hoạch Sẵn sàng Hành động), để kịp thời đối phó với các tình huống bất trắc hiện nay. Đây như là sự tái cam kết của chúng tôi trong công cuộc bảo vệ Tự do. Trong đó bao gồm quyền tự do cá nhân, quyền làm người, và nền dân chủ pháp trị, cũng như chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của mọi quốc gia trong khu vực Âu châu và Đại tây dương. Với kế hoạch sẵn sàng hành động, NATO không nhằm đe dọa đối với bất cứ quốc gia hay tổ chức nào. Nếu thực sự họ không hành động ngược lại các chuẫn mực Nhân quyền ghi trên, cũng như đi ngược lại ý chí duy trì hòa bình và sự ổn định chung trong khu vực và trên thế giới. Tại điểm nầy, vì Nga đã cố tình vi phạm những cam kết trên giấy trắng mực đen đối với NATO.

Về phía NATO, hội nghị Newport lần nầy có một điểm khá nổi bật có liên quan đến tinh thần đoàn kết và sự nhứt trí trong trong hành động chống Nga. Đó là việc hôm 4/9, tổng thống Pháp Francois Hollande đã ban hành quyết định hoãn chuyển giao 2 tàu sân bay trực thăng Mistral, trị giá 1.2 tỷ Anh kim cho Nga. Vì Pháp không thể chấp nhận Nga hành động xâm phạm chủ quyền của Ukraine. Đồng thời, thủ tướng Đức Angela Merkel, theo sự tiết lộ của báo chí trong suốt trong 6 tháng qua, đã có ít nhứt 30 lần Merkel gọi phone để thuyết phục Putin từ bỏ hành động xâm lăng bất chánh đối với Ukraine. Nhưng đều bị từ chối hoặc hứa hẹn xáo trá cho qua chuyện. Do đó, hiện nay Merkel đã không còn đủ kiên nhẫn để tiếp tục nói chuyện với Putin, mà ngược lại sẽ hợp tác chặt chẽ với các đồng minh Tây phương trong quyết tâm ngăn chận âm mưu mở rộng “Khu vực ảnh hưởng của Nga” (the Zone of Russian Influence) của Putin, trực tiếp gây sự bất ổn định chung.

Mặt khác, theo tổng thống Obama, Nga đang thực hiện “cuộc xâm lăng cổ điển” (a classic invasion), có thể “…sẽ khá hơn là xâm nhập vào ngưỡng cửa của láng giềng” (..rather than crossing a threshold of invasion” ). Obama ám chỉ, nhằm để che đậy âm mưu đen tối của mình, tổng thống Putin đã áp dụng mánh khóe mượn tay phiến quân thân Nga tại nội địa Ukraine hành động thay thế. Tuy nhiên, cuối cùng bộ mặt thật nham nhở của Moscow cũng bại lộ bộ. Vì phiến quân cho dù được Nga cung cấp tiền bạc và vũ khí dồi dào đến đâu chúng cũng khó chiến thắng quân đội chính phủ, đã được huấn luyện chính qui cả về phương diện kỹ thuật chiến đấu chuyên nghiệp, và được võ trang tinh thần vưững chắc. Vì vậy, cuối cùng hồi năm 2008, Nga đã phải ra mặt gây chiến và dùng ưu thế quân sự áp đảo, mới hòng khuất phục được Georgia để chiếm 2 tỉnh South Ossdia và Abkhazia. Tương tự, hồi tháng trước khi phiến quân thân Nga bị quân chính phủ đánh bại, mất phần lớn quyền kiểm soát các tỉnh miền đông Ukraine. Cuối cùng Putin đã dùng mánh khóe đưa hàng trăm xe tải ngụy trang chở hàng cứu trợ. Nhưng theo tin tình báo và không ảnh do NATO đưa ra trong tuần qua, cho thấy Nga đã chuyên chở vũ khí cá nhân, trọng pháo, xe tăng, kể cả hỏa tiễn phòng không loại bắn hạ chuyến bay MH17 gây cho 298 người chết, cùng hàng ngàn quân Nga xâm nhập biên giới phía đông Ukraine, để có đủ khả năng mở ra các cuộc tấn công tái chiếm các khu vực bị lọt vào tay quân chính phủ trong 3 tuần lễ trước đó.

Chìa khóa của Kế hoạch Sẵn sàng Hành động & Liên minh chống khủng bố IS ?

Kế hoạch sẵn sàng hành động do hội nghị NATO đưa ra sẽ bao gồm nhiều giai đoạn. Nhưng trên căn bản có một số bước đi như sau : (1) NATO sẽ gấp rút thiết lập “Lực lượng phản ứng nhanh đa quốc gia” (the New Rapid Re-action Multination Force). Quân số ban đầu sẽ vào khoảng từ 4,500 đến 5,000 binh sĩ, và một lực lượng trừ bị quân số có thể hàng trăm hay hàng triệu binh sĩ tùy thuộc vào nhu cầu chiến trường. Lực lượng phản ứng nhanh đa quốc gia sẽ được võ trang vũ khí tinh nhuệ, được huấn luyện thành thạo chiến thuật phòng thủ lẫn tấn công. Đồng thời, lực lượng nầy sẽ được cung cấp đầy đủ phương tiện vận chuyển bằng không vận, hải vận, kể cả trên bộ khi cần thiết, nhằm để bảo đảm cho nó có đủ khả năng triển khai các cuộc hành quân tự vệ hoặc tấn công trong vòng 48 tiếng đồng hồ. (2) NATO sẽ thiết lập một Bộ chỉ huy tiền phương mới dành cho khu vực Đông Âu tại Ba lan. Hệ thống kho tàng tồn trữ nhiên liệu, võ khí, và dụng cụ chiến tranh dùng để tiếp tế, sẽ đặt tại những vị trí chiến lược. (3) Các cơ sở và tiện nghi điều hành tiếp tế của NATO trên biển Baltic, và căn cứ Không quân tại Ba lan sẽ được tái thiết, tăng cường khả năng kỹ thuật và tiện nghi để phục vụ cho một cuộc “thao diễn quân sự” sắp xảy ra. Và một cuộc thao diễn quân sự khác được dự liệu sẽ diễn ra vào cuối năm 2015. (4) Các thành viên NATO sẽ gia tăng ngân sách QP lên mức tối thiểu 2% của GDP. Theo tài liệu, cho thấy hiện nay Latvia chỉ có NSQP 0.8% GDP, hay Đức là cường quốc KT xếp hàng thứ 4th trên thế giới, nhưng NSQP của họ chỉ mới đạt 1.3% GDP. Riêng Hoa kỳ có NSQP lên đến 4.3% GDP cao nhứt, theo sau Anh quốc và Greece đều có mức 2.3%. Tất cả các thành viên còn lại đều ở dưới mức qui định 2%.

Thêm vào đó, Hoa kỳ và LH Âu châu còn gia tăng các biện pháp cấm vận mạnh mẽ hơn, liên quan đến lãnh vực xuất cảng dầu hỏa và hoán chuyển (transfer) khối lượng ngoại tệ của Nga xuyên qua hệ thống Ngân hàng Tây phương. Hai biện pháp nầy nếu được áp dụng, hứa hẹn nền KT của Nga sẽ què quẹt và sớm tiến đến bờ vực thẳm. Nhưng theo tin giờ chót, LH Âu châu muốn dành thêm cho Nga một ân huệ sau cùng, nhằm thúc đẩy duy trì cuộc hưu chiến tại miền đông Ukraine kéo dài để đôi bên có thể giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay qua con đường Ngoại giao. Vì vậy, LHAC sẽ hoãn lệnh cấm vận mới trong một thời gian ngắn để thăm dò phản ứng từ phía Nga.

Chúng ta có thể hiểu, “Kế hoạch Sẵn sàng Hành động” của NATO mới vừa đưa ra, phần lớn là các biện pháp chuẩn bị đối đầu quân sự nhắm vào Nga. Nhưng theo giới phân tích, thì cho đến hôm nay chưa có bất cứ dấu hiệu nào cho thấy Moscow có ý định nhượng bộ. Ngược lại có một số người tin, nếu Kiev chưa giao phần đất phía đông cho Putin, thì Ukraine sẽ khó yên ổn trong lâu dài. Vì NATO không trực tiếp can thiệp quân sự, mà chỉ hỗ trợ tài chánh và cố vấn dân sự, vì Ukraine chưa phải là thành viên của NATO. Do vậy, cũng đang có quan điểm cho rằng, “Some may applaud these steps as just sufficient to respond to Russia’s overturning of international norms. But critics may argue that all … is equivalent of putting a stick into a wasps’ nest and stirring it around” (Một số người có thể hoan nghênh những bước đi nầy vừa đủ để buộc Nga trở lại tư thế của những chuẩn mực quốc tế. Nhưng những kẻ chỉ trích, thì cho rằng tất cả …tương tự như hành động thọc một cây gậy vào tổ ong và quậy vòng vòng). Ám chỉ để gây tiếng ồn ào và không có mấy hiệu quả. Có thể chúng ta không bi quan như vậy, vì cho dù khéo che đậy cho mấy thì hiện nay nước Nga cũng đang trả cái giá quá đắt cho tham vọng của họ.

Mặt khác, nói về kế hoạch chống phiến quân IS. Theo đó, một Liên minh chống khủng gồm 10 quốc gia Tây phương đang được thành hình, và trong tương lai gần sẽ còn có thêm Saudi Arabia và một số quốc gia khác trong khối Á rập sẽ tham gia. Về chiến lược mới chống phiến quân IS sẽ được tổng thống Hoa kỳ công bố vào thứ Tư (10/9) đến đây. Theo đó sẽ có rất nhiều kế hoạch hữu hiệu được áp dụng. Khi trả lời cuộc phỏng vấn dành cho hãng tin NBC, Obama xác nhận Hoa kỳ và đồng minh Tây phương sẽ tiếp tục các cuộc không kích, nhưng dứt khoát sẽ không có quân trên bộ. Thay vào đó, Hoa kỳ và các đồng minh khác như Anh, Canada, Úc v.v…, sẽ cung cấp tài chánh, cố vấn, và vũ khí cho Quân đội Iraq và Kurd, có thể cả Lực lượng Quân đội Tự do Syria, để mở các cuộc hành quân tiêu diệt phiến quân trên bộ. Một tin đồn do CNN vừa phổ biến, có thể Hoa kỳ sẽ hợp tác với Iran trong kế hoạch yểm trợ các cuộc hành quân trên bộ do Iran đảm nhận. Đây là sự hợp tác cần thiết, vì chiến tranh chống “du kích chiến”, các hoạt động của Không quân đơn thuần sẽ có hiệu quả rất hạn chế. Ở một phương diện khác, cuộc chiến tranh chống khủng bố IS sẽ vô cùng phức tạp, đòi hỏi thời gian lâu dài. Tuy nhiên, hành động tàn bạo của chúng sẽ làm mất lòng dân, mất hậu thuẫn, cuối cùng chúng sẽ bị cô lập. Và số phận của IS sẽ không khác bọn khủng bố al-Qeada, sẽ bị tiêu diệt chỉ còn sót lại những nhóm khủng bố lẻ tẻ, không có khả năng mở rộng hoạt động.

Có thể bạn sẽ thích

Bình luận

Loading...