Con Tin Của Isis Ở Syria Nếm Trải Địa Ngục Trần Gian Trước Khi Bị Hành Quyết

0
44
Khung hình từ video chiếu cảnh chặt đầu James Foley, do ISIS công bố hồi tháng 8.

Rukmini Callimachi | Khương An lược dịch

LTS: Hôm Chủ nhật 16/11, phiến quân ISIS công bố video hành quyết con tin người Mỹ Abdul-Rahman (Peter) Kassig. Tòa Bạch Ốc khẳng định tin này hôm 17/11. Đây là con tin phương Tây thứ năm bị tổ chức Hồi giáo cực đoan này giết hại, sau hai ký giả Mỹ James Foley và Stephen Sotloff, và hai nhân viên cứu trợ người Anh David Haines và Alan Henning. Thời Mới Canada xin giới thiệu phóng sự đặc sắc của báo The New York Times về cảnh thống khổ của mấy chục con tin bị ISIS giam cầm trong mấy năm qua, theo lời kể của những người may mắn trở về, người dân địa phương chứng kiến, thân nhân và đồng nghiệp của các con tin. Cảnh Báo: Nội dung  có thể không phù hợp cho một số độc giả.

Con tin bị đưa ra khỏi xà lim từng người một.

Trong một phòng biệt lập, những kẻ bắt giam họ hỏi mỗi người ba câu hỏi riêng tư; đây là kỹ thuật thường dùng để thu thập bằng chứng cho thấy tù nhân vẫn còn sống trong một cuộc thương lượng bắt cóc.

James Foley trở lại xà lim ông ở chung với gần hai chục con tin phương Tây khác, và quỵ người khóc vì vui mừng. Những câu hỏi bọn bắt cóc đặt ra cho ông vô cùng riêng tư (“Ai đã khóc tại đám cưới của em trai mày?” “Ai là thủ quân đội túc cầu tại trường trung học của mày?”) đến nỗi ông biết rốt cuộc chúng đã bắt được liên lạc với gia đình ông.

Lúc đó là tháng 12/2013, đã hơn một năm trôi qua kể từ khi ông Foley biến mất trên một con đường ở miền bắc Syria. Ông bảo với những người bạn cùng bị bắt của mình rằng cuối cùng, cha mẹ lo lắng của ông sẽ biết ông còn sống. Ông tin chính phủ nước ông sẽ nhanh chóng thương lượng để ông được thả.

Tưởng chừng đó là bước ngoặt, song hóa ra lại là khởi đầu đà trượt dốc không phanh cho ký giả 40 tuổi này; thân phận xấu số của ông Foley kết thúc vào tháng 8 khi ông bị buộc quỳ gối ở đâu đó trong những vùng đồi trọc của Syria và bị chặt đầu trước ống kính máy quay.

Cái chết được quay video của ông là một kết thúc rất công khai của một giai đoạn đọa đày trong bí mật.

Những gì xảy ra trong mạng lưới nhà tù bí mật của phiến quân Nhà nước Hồi giáo ở Syria là câu chuyện về nỗi thống khổ tột cùng. Ông Foley và các con tin khác thường bị đánh đập và tra tấn bằng trò bịt mặt dội nước (waterboarding). Trong nhiều tháng trời, họ bị một nhóm phiến quân bỏ đói và dọa hành quyết, rồi lại được giao cho một nhóm khác mang kẹo tới cho họ và cân nhắc phóng thích họ. Các tù nhân đoàn kết với nhau, chơi trò này trò kia để giết bớt những giờ phút cứ như vô tận, nhưng khi tình hình ngày càng tuyệt vọng, họ gây gổ với nhau. Một số người, trong đó có ông Foley, giải khuây bằng cách tìm tới đức tin của những kẻ bắt giam họ, theo Hồi giáo và lấy tên Hồi giáo.

Họ bị bắt giữ cùng lúc với sự vươn lên của nhóm phiến quân có tên gọi là Nhà nước Hồi giáo, trỗi dậy từ cảnh hỗn loạn của cuộc nội chiến ở Syria. Tổ chức này chưa tồn tại vào ngày ông Foley bị bắt cóc, nhưng nó từ từ trở thành phong trào phiến loạn hùng mạnh nhất và đáng sợ nhất trong khu vực này. Tới năm thứ hai sau khi ông Foley bị cầm tù, nhóm này đã bắt được khoảng hai chục con tin và vạch chiến lược để đổi họ lấy tiền chuộc.

Chính vào thời điểm đó các hành trình của những con tin này, nhìn chung giống nhau cho tới khi đó, bắt đầu khác đi tùy thuộc vào những hành động ở cách đó hàng ngàn dặm: ở Washington và Paris, ở Madrid, Rome và nhiều nơi khác. Ông Foley là một trong ít nhất 23 con tin phương Tây từ 12 nước, đa số là công dân của các nước Châu Âu mà chính phủ xưa nay chịu trả tiền chuộc.

Cha của Jejoen Bontinck, trưng ảnh chụp nhà tù nơi thanh niên người Bỉ này bị giam chung xà lim trong ba tuần với James Foley và các con tin khác. (Jasper Juinen/The New York Times)
Cha của Jejoen Bontinck, trưng ảnh chụp nhà tù nơi thanh niên người Bỉ này bị giam chung xà lim trong ba tuần với James Foley và các con tin khác. (Jasper Juinen/The New York Times)

Cuộc đấu tranh sinh tồn của họ lần đầu tiên được thuật lại, kết nối từ những mẩu chuyện trong các cuộc phỏng vấn năm cựu con tin, những người dân địa phương đã chứng kiến cảnh ngược đãi con tin, các thân nhân và đồng nghiệp của con tin, và một nhóm nhỏ những cố vấn đã tới vùng này để thương lượng cho họ được phóng thích. Các chi tiết hệ trọng được khẳng định bởi một cựu thành viên của Nhà nước Hồi giáo, còn gọi là ISIS. Người này ban đầu được cử làm nhiệm vụ ở nhà tù giam giữ ông Foley, và cung cấp những chi tiết trước đây chưa ai biết về thời kỳ ông bị giam cầm.

Cảnh đọa đày này chủ yếu vẫn được giữ bí mật vì bọn phiến quân đã cảnh báo gia đình của các con tin là không được tiếp xúc với báo chí, dọa giết người thân của họ nếu họ báo. Tờ The New York Times chỉ nêu tên của những người đã được ISIS công khai danh tính bắt đầu từ tháng 8.

Chính quyền Mỹ cho biết họ đã làm hết sức mình để cứu ông Foley và những người khác, trong đó có một chiến dịch giải cứu bất thành. Họ lập luận rằng chính sách của Mỹ không trả tiền chuộc cứu mạng người Mỹ trong dài hạn vì như vậy họ sẽ là các mục tiêu ít hấp dẫn hơn.

Trong xà lim bê tông của mình, các con tin không biết gia đình và chính phủ của họ đang làm gì cho họ. Họ từ từ xâu chuỗi các sự việc bằng nguồn thông tin duy nhất có được: những cuộc nói chuyện với lính canh và với nhau. Đa phần họ đau khổ chịu đựng, đợi bất cứ tín hiệu nào cho thấy họ có thể thoát nạn.