Thị trưởng Toronto muốn thu phí xa lộ Gardiner và DVP

Xa lộ Gardiner (Ảnh tư liệu của Randy Risling / Toronto Star)

Thị trưởng Toronto John Tory vừa công bố các kế hoạch thu phí đối với xe sử dụng các xa lộ Gardiner Expressway và Don Valley Parkway (DVP), hai tuyến đường huyết mạch đi về hàng ngày của hàng trăm ngàn người vào ra thành phố lớn nhất Canada.

Ông Tory thông báo đề xuất này trong một bài phát biểu về tình hình tài khóa của Toronto tại Hội đồng Thương mại Vùng Toronto chiều thứ Năm 24-11.

Ông nói rằng phí sử dụng xa lộ là điều cần thiết để thành phố bắt đầu tích lũy số tiền 33 tỷ đô-la cần cho các công trình vận tải công cộng và cơ sở hạ tầng quan trọng trong vòng 20 năm tới. Ông cho rằng mấy chục năm đầu tư ít ỏi đang có tác động tới cư dân và thành phố; đặc biệt, nạn kẹt xe và thời giờ đi lại đang làm tắc nghẽn đường sá và giảm năng suất.

Phí sử dụng đường sá là một trong những công cụ thu ngân sách được đề xuất trong một báo cáo do quản đốc thành phố Peter Wallace đệ trình cho ban điều hành của thị trưởng hôm 24-11.

Ông Tory dùng ví dụ khoản phí $2 cho mỗi xe, mà có thể thu được 200 triệu đô-la cho ngân sách thành phố. Toàn bộ số tiền đó sẽ được phân bổ cho việc mở rộng hệ thống vận tải công cộng, cũng như các công trình cơ sở hạ tầng trọng yếu, trong đó có tân trang hoặc xây dựng các cơ sở chăm sóc dài hạn và chống lụt cho khu Port Lands trước khi xây dựng.

Thị trưởng Tory cũng nói là ông không ủng hộ các đề xuất khác để tạo nguồn thu cho các công trình vận tải công cộng và cơ sở hạ tầng: thuế đậu xe và đề xuất gây tranh cãi về việc bán công ty điện lực Toronto Hydro thuộc sở hữu của thành phố.

Ông cũng khẳng định rằng một lời hứa trước đây về việc tăng thuế địa ốc là một cách thu ngân sách không đủ cho các công trình cơ sở hạ tầng lớn. Ông nói rằng muốn thu được 200 triệu đô-la thì cần phải tăng từ 5% tới 10%, và như vậy sẽ gây ra gánh nặng không công bằng cho người sở hữu nhà và khiến cho việc sở hữu nhà sẽ càng tốn kém hơn.

Ông nói trong khi đó các loại phí sử dụng Gardiner và DVP sẽ được trả bởi những người lái xe vào và ra khỏi thành phố, cũng như cư dân địa phương trong vùng mã số điện thoại 416, giúp chia sẻ gánh nặng giữa tất cả những người sử dụng đường sá do thành phố sở hữu và tài trợ. Trong bài phát biểu, ông Tory nói rằng 40% tài xế sử dụng DVP và Gardiner là từ bên ngoài thành phố.

Gần như ngay lập tức thị trưởng Mississauga Bonnie Crombie đưa ra phát biểu nói rằng các loại phí sử dụng xa lộ đó sẽ có tác động tới cử tri của bà.

Bà nói, “Thị trưởng Tory cần hiểu rõ những hệ lụy của các hành động của ông đối với kinh doanh và du lịch. Tuy nhiên, vì Toronto sở hữu các xa lộ Gardiner và DVP, ông ta có quyền áp đặt các loại phí đó mà không cần ý kiến từ các thành phố lân cận trong vùng có mã số điện thoại 905. Tuy nhiên, tôi muốn cảnh báo với ông ta rằng ông ta phải bảo đảm sao cho mỗi xu trong số tiền thu được sẽ được tái đầu tư vào việc bảo dưỡng Gardiner và DVP, cũng như vào các công trình vận tải công cộng liên kết toàn vùng mà sẽ kết nối vùng 905 và vùng 416.”

Thị trưởng Tory nói rằng số tiền thu được từ phí sử dụng xa lộ sẽ không đi vào nguồn thu ngân sách chung của thành phố. Ông cho biết một cơ quan độc lập sẽ giám sát quỹ cơ sở hạ tầng, và sẽ được tổng thanh tra của thành phố kiểm toán hàng năm.

Enid Slack, viện trưởng Viện Tài chính và Quản lý Địa phương thuộc Trường Các vấn đề Toàn cầu Munk của Đại học Toronto, nói rằng phí sử dụng đường sá có những lợi ích nhiều hơn ngân sách thu được: chúng cũng ảnh hưởng tới hành vi của tài xế. Theo bà, nếu phải phí sử dụng đường sá, người ta sẽ cân nhắc liệu có nên đi chuyến đó và dùng con đường đó hay không.

Kế hoạch của thị trưởng Tory về việc thu phí xa lộ phải được chính quyền tỉnh bang chấp thuận. Những câu hỏi của Đài CBC gởi tới văn phòng của thủ hiến Kathleen Wynne được chuyển sang cho bộ trưởng giao thông Steven Del Duca.

Tại một buổi thông báo khác không liên quan về vận tải công cộng hôm 24-11, bộ trưởng Del Duca cho biết tỉnh bang chưa nhận được yêu cầu chính thức của thành phố xin xét duyệt phí sử dụng đường sá. Ông nhắc tới kế hoạch của chính quyền tỉnh bang về việc áp dụng các làn xe HOV dành cho xe có từ hai người trở lên trên một số xa lộ ở vùng Đại Đô thị Toronto. Ông cũng nói rằng tỉnh bang không có kế hoạch có thêm các loại phí sử dụng trên các xa lộ của tỉnh bang.

Trong cuộc họp báo sau bài phát biểu, khi được hỏi liệu hội đồng thành phố có áp dụng trở lại loại thuế xe từng bị dân rất ghét, thị trưởng Tory nói ông sẽ đấu tranh hết mình để bảo đảm loại thuế đó không được áp dụng trở lại vì người dân đã bày tỏ quan điểm chống nó.

Ông cũng sẽ vận động để áp dụng một loại thuế khách sạn nhằm bổ sung cho mức thiếu hụt về nguồn thu hoạt động. Loại thuế này dự kiến sẽ thu được khoảng 22 triệu đô-la mỗi năm mà sẽ được đưa vào nguồn thu ngân sách chung.