Chuyển tiền quốc tế bằng Bitcoin: rẻ hơn, nhanh hơn, nhưng còn nhiều mối nguy

0
217
Ảnh: Siegfried Layda/Getty Images

Hình minh họa. Ảnh: Siegfried Layda/Getty Images

Giới kinh doanh ở các nước đang phát triển đang dùng điện thoại di động và Bitcoin, loại tiền mã hóa gây nhiều tranh cãi, để tăng tốc độ, và giảm lệ phí chuyển tiền quốc tế, nâng cao triển vọng của một cuộc cách mạng trong thị trường kiều hối toàn cầu có trị giá 600 tỉ Mỹ kim mỗi năm.

Tỉ lệ sử dụng điện thoại di động tăng vọt ở các nước nghèo đang giúp giới kinh doanh cạnh tranh với các hình thức chuyển tiền truyền thống ở những nước có tỉ lệ và lệ phí chuyển tiền cao nhất.

Nhiều người thuộc hàng nghèo nhất thế giới sống nhờ vào tiền do thân nhân và bạn bè từ nước ngoài gởi về. Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới cho năm 2011, gần một nửa GDP của Tajikistan là tiền nước ngoài gởi về, trong khi ở Liberia, Lesotho, Nepal và Haiti, chúng chiếm hơn một phần năm GDP.

Giới kinh doanh cho biết họ dùng Bitcoin để giúp những người nghèo nhất thế giới nhận được tiền từ nước ngoài với chi phí thấp hơn. Theo tính toán của Ngân hàng Thế giới, lệ phí chuyển tiền trung bình là 8%, tuy có lúc có thể cao gấp ba lần như thế.
Theo một báo cáo của Viện Phát triển Hải ngoại công bố hồi tháng Tư, các lợi ích của tiền nước ngoài gởi về “bị thất thoát trong quá trình trung gian do lệ phí cao. Kiều dân của Châu Phi trả 12% để gởi $200 – gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu.

Bitcoin cũng giảm thời gian chuyển tiền. BitPesa, một hãng chuyển tiền bằng điện thoại di động ở Kenya khai trương hồi tháng 5, cho biết các giao dịch chuyển tiền của mình “nhanh gấp đôi và rẻ hơn 75%” so với các đối thủ cạnh tranh, vì hãng này dùng Bitcoin để chuyển tiền. Elizabeth Rossiello, sáng lập viên và tổng giám đốc của BitPesa, nói “Chúng tôi đang nghiên cứu để giảm mức phí chuyển tiền xuống càng gần zero càng tốt.”

BitPesa không tính lệ phí chuyển tiền, nhưng tính phí hối đoái 3% cho mỗi giao dịch. Bà Rossiello, cựu chuyên viên phân tích tại Credit Suisse, nói “Đó là phí tính theo tỉ lệ phần trăm của số tiền chuyển, chứ không phải phí cố định; như vậy là rất có lợi cho các khoản chuyển tiền có số tiền rất nhỏ. Không ai có thể địch nổi chúng tôi về giá.”

Hơn 80% dân số Kenya dùng dịch vụ chuyển tiền di động M-Pesa, được công nhận rộng rãi là dịch vụ thanh toán trên toàn quốc. Triển vọng dùng Bitcoin để chuyển tiền đang chứng tỏ rất hứa hẹn.

Josiah Mugambi, giám đốc điều hành của iHub ở Nairobi, nói : “Bitcoin có thể cho phép chuyển tiền gần như tức khắc và có chi phí thấp hơn các cách truyền thống. Điều này đặc biệt hữu ích cho người dân Kenya nhận tiền từ ở thân nhân và bạn bè ở hải ngoại; họ có thể tiết kiệm lệ phí chuyển tiền và có tiền trong thời gian ngắn hơn.”

Các hãng chuyển tiền dùng Bitcoin như PayFast, Xoom, và BitPagos cũng đã nhắm đến các thị trường ở Nam Phi, Philippines và Argentina.

Nhưng bất chấp tâm lý lạc quan này, việc Silk Road (Con đường Tơ lụa) – một thị trường trực tuyến ở Mỹ mua bán ma túy và hàng cấm thanh toán bằng Bitcoin – bị đóng cửa hồi tháng 12 năm ngoái đã làm tổn hại uy tín của loại tiền kỹ thuật số này trong các ngành tài chính chính thức.

“Phần lớn các ngân hàng Anh không cho các doanh nghiệp Bitcoin mở tài khoản. Các doanh nghiệp này muốn được cấp giấy phép nhưng các ngân hàng Anh ngần ngại, giống như Barclays cắt đứt với Somalia,” bà Rossiello nói, nhắc tới chuyện ngân hàng Barclays năm ngoái cố gắng chấm dứt dịch vụ cho các hãng chuyển tiền Somali. Hồi tháng 12, hãng Dahabshiil đã được tòa án ban cho một lệnh tạm thời để mở tài khoản của mình. “Cả ngành ngân hàng hắt hủi Châu Phi. Ngành ngân hàng chịu sự thống lĩnh của một vài tập đoàn độc quyền lớn, và phần lại của thị trường được phục vụ bằng cách phương thức rất không chính thức.”

Các rủi ro của Bitcoin được thể hiện rõ qua việc sở giao dịch Bitcoin Mt Gox ở Nhật bất ngờ phá sản hồi tháng Hai, sau khi hãng này chuyển nhầm số bitcoin trị giá khoảng 70 triệu bảng Anh.

Mark T Williams, tác giả và học giả ở Đại học Boston, nói “Người sử dụng rút ra bài học đau đớn. Với cơ cấu hiện nay, những người tham gia giao dịch bằng bitcoin không được bảo vệ và có thể mất tất cả mọi thứ. Kể từ khi ra đời, Bitcoin đã là loại tiền tệ cao cấp được giới tội phạm ưa chuộng.”

“Với nguồn gốc và các nhược điểm cố hữu của Bitcoin, thật nguy hiểm khi cho rằng công nghệ mới và chưa được chứng minh hữu hiệu này là giải pháp để giảm lệ phí chuyển tiền. Bitcoin có tiềm năng được dùng cho các mục đích chính đáng, nhưng để điều này xảy ra, loại tiền này cần phải được tái cơ cấu nhằm bảo vệ người sử dụng và có giám sát chặt chẽ hơn, đáp ứng các tiêu chuẩn quan trọng về phòng chống rửa tiền.”