Cố vấn của Ontario đề xuất mức thu nhập cơ bản tối thiểu $1.320/tháng

Cựu thượng nghị sĩ Hugh Segal

Lâu nay có nhiều quan điểm khác nhau về thu nhập cơ bản; có người ca ngợi đó là phương án kỳ diệu để chấm dứt nạn nghèo đói, nhưng cũng có người cho rằng nó sẽ phá vỡ mạng lưới an sinh xã hội. Nhưng chưa có nghiên cứu nghiêm túc nào chứng minh các quan điểm đó. Nay Ontario đã có một nghiên cứu như vậy.

Ontario có thể trở thành nơi đầu tiên có chương trình thí điểm lớn nhất để thử nghiệm ý tưởng thu nhập cơ bản ở Bắc Mỹ.

Trong một bài thảo luận được công bố hôm 3-11, cố vấn đặc biệt của Ontario về thu nhập cơ bản đề xuất bổ sung thu nhập của tầng lớp lao động nghèo và thay thế chương trình trợ cấp xã hội ít ỏi và có nhiều quy định ràng buộc bằng một khoản tiền hàng tháng phát không cho mỗi người ít nhất $1.320, tức khoảng 75% mức nghèo đói.

Những người tham gia bị khuyết tật sẽ được thêm $500/tháng, theo đề xuất của Hugh Segal, một cựu thượng nghị sĩ thuộc Đảng Bảo thủ và người lâu nay cổ xúy thu nhập cơ bản, còn gọi là thu nhập hàng năm bảo đảm hoặc thu nhập tối thiểu.

Khoản thu nhập cơ bản không ràng buộc điều kiện dành cho người thành niên từ 18 tới 65 tuổi sẽ không bị đánh thuế và những người tham gia chương trình này sẽ được phép giữ lại một phần thu nhập kiếm thêm được bằng lao động.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn, ông Segal nói, “Những triệu chứng của nạn nghèo đói không chỉ giới hạn ở những người ăn trợ cấp xã hội. Những triệu chứng của nạn nghèo đói, bệnh tật, nằm viện sớm, các kết quả học vấn kém và nghỉ học sớm tồn tại cho mọi người dưới mức nghèo đói.”

Người dân Ontario được mời đóng góp ý kiến về đề xuất của Segal trên mạng và tại một trong 15 buổi tham vấn công chúng từ nay tới cuối tháng 1-2017. Chính quyền tỉnh bang sẽ công bố báo cáo cuối cùng về các đợt tham vấn công chúng này và đưa ra kế hoạch làm thí điểm trước tháng 4-2017. Theo giới chức chính quyền, ngân quỹ cho chương trình thí điểm này sẽ dựa trên cách chương trình được thiết kế.

Khoảng 15% người dân Ontario sống dưới Số đo Thu nhập Thấp (LIM) của tỉnh bang, gần $22.000 cho một người độc thân và khoảng $44.000 cho một gia đình bốn người, sau khi đóng thuế.

Một người độc thân ăn trợ cấp Ontario Works hiện sống bằng mức thu nhập khoảng 45% mức LIM, tức khoảng $700/tháng, trong khi người dựa vào trợ cấp của Chương trình Hỗ trợ Khuyết tật Ontario (ODSP) nhận được khoảng $1.130.

Tuy ông Segal không nói thí nghiệm kéo dài ba năm được đề xuất này sẽ diễn ra ở địa phương nào của Ontario, và có bao nhiêu người sẽ tham gia, ông nói chương trình thí điểm nên bao gồm “một thử nghiệm có kiểm soát thực hiện ngẫu nhiên” ở một trung tâm đô thị lớn cũng như ba “địa điểm bão hòa” nơi tất cả những người sống trong cảnh nghèo đói sẽ được tham gia. Ông đề xuất nên thử nghiệm ở một thành phố hay thị trấn ở cả miền bắc và miền nam Ontario cùng với một cộng đồng thổ dân.

Sự tham gia chương trình sẽ có tính tự nguyện và không ai bị thiệt về tài chính vì tham gia, ông Segal viết như vậy trong báo cáo có nhan đề “Tìm một cách tốt hơn: Một dự án thí điểm thu nhập cơ bản cho Ontario”.

Cuộc thử nghiệm này sẽ đo lường các kết quả về sức khỏe và học vấn, an ninh thực phẩm, các lựa chọn trong cuộc sống, như quyết định có con, cách bố trí ai sống với ai trong gia đình và giờ nuôi dạy con, tình trạng lao động, số giờ làm và thu nhập kiếm được và các cảm nhận của người tham gia về quyền công dân và sự hội nhập với xã hội.

Chương trình này cũng sẽ nghiên cứu tác động của thu nhập cơ bản đối với bảo hiểm thất nghiệp, các phúc lợi trẻ em của tỉnh bang và liên bang và các chương trình xã hội khác.

Ông Segal cho biết Ontario chi khoảng 9 tỷ đô-la mỗi năm cho trợ cấp xã hội, không tính tới các chi phí cho các hệ thống y tế, giáo dục và pháp lý nảy sinh do các ảnh hưởng của nạn nghèo đói.

Ông cũng nói rằng chương trình thí điểm sẽ giúp Ontario xác định liệu thu nhập cơ bản có thể dựa trên các chương trình khác của chính phủ, như tăng lương tối thiểu, cải thiện Chương trình Hỗ trợ Sinh viên Ontario (OSAP) và phúc lợi trẻ em Ontario để giảm mức độ nghèo đói tại tỉnh bang.

Chính quyền của thủ hiến Wynne đã bày tỏ ý định thực hiện một chương trình thí điểm về thu nhập cơ bản trong ngân sách mùa xuân năm nay. Bộ trưởng dịch vụ cộng đồng và xã hội Helena Jaczek đã bổ nhiệm ông Segal hồi tháng 6 để soạn một kế hoạch về thiết kế và thực hiện chương trình.

Các nước khác như Phần Lan, Hà Lan và Kenya đang xây dựng các chương trình thí điểm của họ để thử nghiệm ý tưởng này. Và một công ty công nghệ ở California đang dự định thực hiện một dự án 5 năm. Nhưng trong một cuộc trưng cầu ý dân hồi mùa hè vừa rồi, Thụy Sỹ đã bác bỏ mức thu nhập cơ bản phổ quát khoảng $3.300/tháng vì sợ nó sẽ khiến quốc gia khánh tận và khuyến khích người ta ăn không ngồi rồi.

Canada đã khảo sát ý tưởng này vào cuối thập niên 1970 khi thị trấn Dauphin, Manitoba, thử nghiệm “thu nhập tối thiểu” cho những cư dân có thu nhập thấp, được xác định bằng 60% mức nghèo đói. Kết quả cho thấy có sự sút giảm về số trường hợp nhập viện và các vấn đề bệnh tâm thần, tăng tỷ lệ tốt nghiệp trung học ở nam thanh niên và không có mấy tác động tới động cơ làm việc của cư dân.

Ông Segal nói ý tưởng này đang được chú ý trên thế giới vì quá trình toàn cầu hóa và các tiến bộ công nghệ đang khiến nhiều bộ phận dân chúng bị tụt hậu.