Nhiều lễ nhập tịch bị trì hoãn vì thiếu thẩm phán

Ảnh minh họa của Sarah MacMillan/CBC.

Do chính phủ liên bang chưa bổ nhiệm thêm các thẩm phán quốc tịch còn trống, thời gian đợi trở thành công dân Canada đang tăng lên trên toàn quốc, theo tìm hiểu của Đài CBC.

Giới luật sư nói rằng thời gian đợi cho các trường hợp nhập tịch phức tạp hơn còn lâu hơn nữa. Họ cũng cho rằng tình trạng thiếu thẩm phán cũng đang ảnh hưởng những người có các hồ sơ không phức tạp.

Vance Langford, một luật sư di trú ở Calgary và trưởng ban di trú của Hiệp hội Luật sư Canada, nói, “Có những người ở Edmonton đã đợi nhiều tháng chỉ để được cấp quốc tịch. Họ đã đáp ứng các yêu cầu, họ đã được thông báo là họ đã được chấp thuận và họ chỉ đang đợi dự lễ nhập tịch để một thẩm phán có thể cấp quốc tịch cho họ, và riêng việc này mất nhiều tháng trời vì thiếu thẩm phán.”

Bộ trưởng di trú John McCallum nói chính phủ đang xác định các ứng cử viên để bổ nhiệm thẩm phán.

Trở ngại này chủ yếu là do quy trình bổ nhiệm của chính phủ Đảng Tự do. Trong năm đầu tiên cầm quyền, chính phủ bị tồn đọng hơn 300 vị trí phải bổ nhiệm hiện đang bỏ trống hoặc do người tiền nhiệm đã hết nhiệm kỳ.

Chính phủ nói sự chậm trễ một phần lo do chính phủ quyết định áp dụng một hệ thống bổ nhiệm dựa trên tài năng, cân đối hơn.

Tuy nhiên, giới chỉ trích cáo buộc chính phủ của thủ tướng Justin Trudeau “bị tê liệt” về quá trình ra quyết định và gọi những vị trí còn trống là một khủng hoảng về luật hành chính.

Hôm thứ Năm 20-10, bộ trưởng tư pháp Jody Wilson-Raybould bổ nhiệm 24 thẩm phán mới trên toàn quốc, ngoài việc bổ nhiệm thẩm phán Malcolm Rowe của Newfoundland vào Tối cao Pháp viện Canada hôm 17-10.

Tuy nhiên, chính phủ chưa bổ nhiệm một thẩm phán quốc tịch nào kể từ khi nhậm chức. Số thẩm phán hiện có để quyết định các hồ sơ xin quốc tịch phức tạp hơn hoặc chủ trì các lễ nhập tịch đã giảm từ 26 người vào tháng 9-2015 xuống còn 13.

Ngoài ra, nhiệm kỳ của hai trong số 13 thẩm phán còn lại sắp mãn hạn trong vòng 60 ngày tới. Thông thường, các thẩm phán quốc tịch không được giao xét duyệt các hồ sơ mới 60 ngày trước khi nhiệm kỳ của họ mãn hạn để họ có thời gian viết xong các quyết định của mình.

Trang mạng của chính phủ cũng cho biết thời gian xử lý hồ sơ đã tăng lên.

Hồi tháng 9-2015, trang mạng của bộ di trú nói 80% hồ sơ nộp vào ngày hoặc sau ngày 1-4-2015 sẽ được xử lý trong 12 tháng hoặc ngắn hơn, trong khi những hồ sơ nộp trước ngày 1-4-2015 sẽ được xử lý trước ngày 31-3-2016.

Nay trang mạng này nói rằng 80% hồ sơ nộp sau ngày 1-4-2015 sẽ mất 12 tháng, và đã bỏ các ước tính thời gian xử lý cho các hồ sơ nộp trước ngày đó, và nói rằng các hồ sơ chưa được quyết định có thể là “khác thường lệ”.

Các hồ sơ khác thường lệ thường cần phải được các thẩm phán quốc tịch quyết định.

Theo một báo cáo nội bộ của bộ di trú do luật sư di trú Richard Kurland ở Vancouver thu thập được theo yêu cầu qua đạo luật Quyền tiếp cận Thông tin, thời gian xử lý hồ sơ quốc tịch nói chung, cho cả các hồ sơ thường lệ lẫn khác thường lệ, đã tăng từ 19 tháng vào năm 2010 lên 29 tháng vào năm 2014 và 2015.

Luật sư Kurland nói rằng giới luật sư đang thấy có nhiều trường hợp khác thường lệ bị chậm trễ rất nhiều, có một số trường hợp mất tới 4 năm để hoàn tất. Một số người ở Ontario nói rằng các trường hợp theo luật cũ bị ứ đọng từ hai tới ba năm ở Ontario. Hiện nay thiếu thẩm phán tới nỗi một số đương đơn được điều trần qua video từ xa.

Luật sư di trú Lorne Waldman ở Toronto nói có nhiều vấn nạn kinh niên về chuyện chậm trễ xử lý cả hồ sơ tị nạn lẫn quốc tịch, nhưng trong khi chính phủ đã bổ nhiệm các thẩm phán mới về tị nạn trong những tháng gần đây, chính phủ chưa thay thế các thẩm phán quốc tịch.

Dân biểu liên bang thuộc Đảng Bảo thủ Michelle Rempel chuyên trách phản biện chính sách di trú nói bà đã và đang thấy nhiều dấu hiệu của tình trạng ứ đọng về xử lý hồ sơ di trú và quốc tịch tại khu vực cử tri của mình kể từ khi chính phủ bắt đầu chương trình đón nhận người tị nạn Syria.