Hàng ngàn di dân lặng lẽ từ bỏ thẻ thường trú nhân

Đây có lẽ là chương trình hữu hiệu nhất của bộ di trú Canada. Không có lệ phí nộp đơn, chỉ mất trung bình 14 ngày để giải quyết và các đương đơn có tỷ lệ thành công tới 97%.

Chương trình mới của Ottawa cho phép di dân tự nguyện từ bỏ tư cách thường trú nhân (PR) của mình đã được nhiều người quan tâm kể từ khi bắt đầu vào tháng 11-2014, dù không hề được quảng bá.

Theo số liệu của chính phủ, 5.205 đơn đã được nộp trong năm 2015 bởi những di dân muốn từ bỏ thẻ PR của mình vì nhiều lý do khác nhau. Chỉ có 17 đơn bị bác. Trong sáu tháng đầu năm nay có 7.378 đơn — 7.146 được chấp thuận, và 20 bị bác.

Myer Siemiatycki, giáo sư chuyên ngành nghiên cứu di trú và định cư tại Đại học Ryerson, cho rằng số lượng cao như vậy không có gì đáng ngạc nhiên. Theo ông, một phần lý do có lẽ là di dân vỡ mộng và thấy rằng Canada không hợp cho họ, hoặc cũng có thể không liên quan tới Canada mà do các chính sách ở quê hương của họ về những vấn đề như công nhận song tịch.

Chương trình từ bỏ tư cách thường trú nhân được bộ trưởng di trú thời đó Chris Alexander đưa ra như một lối thoát cho những di dân mới không đáp ứng được quy định bắt buộc về thời gian cư trú và không muốn ở Canada với tư cách thường trú nhân, nhưng vẫn muốn tới Canada thăm bạn bè và thân nhân mà không bị cấm nhập cảnh.

Trong các trường hợp khác, có người có thể phải trưng bằng chứng là họ đã từ bỏ tư cách thường trú nhân Canada để được hưởng các lợi ích từ quốc gia xuất xứ của họ hoặc một nước thứ ba, chẳng hạn chấp nhận một chức vụ ngoại giao, gia hạn các giấy tờ dân sự (thẻ căn cước quốc gia, thẻ bảo hiểm y tế hoặc hưu bổng) hoặc đi quân dịch.

Nancy Caron, phát ngôn viên bộ di trú, nói “Trước khi có chương trình này, không có cơ chế pháp lý nào để tự nguyện từ bỏ tư cách thường trú nhân. Trong quá khức, giới chức trách chỉ có một thủ tục hành chính để làm theo, gọi là từ bỏ, để cho phép một thường trú nhân từ bỏ tư cách của họ để được xem là một người ngoại quốc. Quy định mới này nhằm để bổ sung cho thiếu sót đó.”

Khi tự nguyện từ bỏ tư cách của mình, di dân mất hết các đặc quyền và lợi ích của thường trú nhân như trợ cấp của chính phủ và y tế, và chỉ được xem như người nước ngoài. Họ sẽ cần có chiếu khán (visa) nếu họ tới từ một nước cần có chiếu khán, và phải đáp ứng tất cả yêu cầu bắt buộc về an ninh đi lại để được nhập cảnh.

Thay vì bị cấm nhập cảnh với một lệnh loại bỏ vì không đáp ứng các yêu cầu bắt buộc về thời gian cư trú, những người tự nguyện từ bỏ tư cách thường trú nhân của mình sẽ không bị hậu quả tiêu cực nào nếu họ quyết định nộp lại hồ sơ xin nhập cư vào Canada trong tương lai, theo luật sư di trú Lorne Waldman.

Theo luật di trú, một người không thể mất tư cách thường trú nhân của mình cho tới khi giới chức trách có phán quyết là họ đã vi phạm các bổn phận về cư trú — một tình huống thường dính tới nhiều thủ tục hành chính quan liên khiến hệ thống bị tắc nghẽn.

Với hàng chục ngàn di dân đã rời khỏi Canada vì đủ loại lý do khác nhau mà không có ý định trở lại, luật sư Waldman cho rằng chương trình tự nguyện từ bỏ là một phương án hay.