Chính phủ Trudeau tước quốc tịch nhiều hơn chính phủ cũ của Đảng Bảo thủ

Ảnh minh họa của Tom Hanson/ The Canadian Press.

Chính phủ Đảng Tự do của thủ tướng Justin Trudeau vận dụng các quyền hạn được trao trong luật gây tranh cãi do chính phủ cũ của thủ tướng Harper thông qua để đưa ra 184 quyết định tước quốc tịch mà không qua xét xử từ tháng 11-2015 tới cuối tháng 8 năm nay. Khoảng 90% trong số các quyết định này dẫn tới phán quyết bất lợi và khiến đương sự bị tước quốc tịch.

Số liệu cho thấy chính phủ Trudeau đã dùng luật này một cách mạnh tay hơn nhiều so với chính phủ Harper.

Nhưng trong một hồ sơ nộp lên tòa án liên bang vào cuối ngày thứ Sáu 7-10, chính phủ cho biết sẽ không hoãn cân nhắc quyết định về những trường hợp tước quốc tịch, và nói thêm rằng ý kiến của một số người cho rằng chính quyền đang tước quốc tịch với số lượng lớn là có tính đồn đoán.

Trong kỳ bầu cử liên bang năm ngoái, lãnh tụ Đảng Tự do Justin Trudeau đã nêu tính bất khả xâm phạm của quốc tịch thành một vấn đề trọng tâm.

Tại cuộc tranh luận giữa lãnh tụ các đảng ba tuần trước khi giành thắng lợi áp đảo, ông Trudeau phát biểu: “Một người Canada là người Canada, là người Canada.”

Ông thường chỉ trích Stephen Harper vì đã thông qua Luật C-24, một luật nhằm để tước quốc tịch Canada của các công dân song tịch nếu họ bị phán quyết phạm các tội khủng bố, phản quốc hoặc làm gián điệp chống lại Canada, hoặc cầm vũ khí chiến đấu chống Canada.

Những cộng đồng di dân đã đứng về phía Đảng Tự do, lo ngại rằng những người Canada sinh ra ở nước ngoài sẽ bị Luật C-24 biến thành công dân hạng hai.

Sau khi Đảng Tự do đắc cử, một trong những hành động đầu tiên là bãi bỏ những phần trong Luật C-24 áp dụng cho những người bị phán quyết phạm các tội liên quan tới khủng bố, bảo đảm rằng họ có thể giữ sổ thông hành (passport) Canada.

Nhưng chính phủ Trudeau vẫn giữ nguyên những phần khác của luật này cho phép chính phủ tước quốc tịch của những công dân khác khai man hồ sơ nhập tịch.

Con số 184 quyết định tước quốc tịch trong 10 tháng đầu tiên của chính phủ Trudeau gần bằng với tổng số quyết định trong thời kỳ 27 năm từ năm 1988 tới tháng cuối cùng của chính phủ Harper vào tháng 10-2015.

Tuy các quyền hạn được sử dụng xuất phát từ luật được thông qua trong thời chính phủ Đảng Bảo thủ của thủ tướng Stephen Harper, luật này này đã được sử dụng một cách mạnh tay hơn nhiều trong thời thủ tướng Justin Trudeau.

Trong tháng trọn vẹn đầu tiên có hiệu lực của luật này, tháng 6-2015, chỉ có 3 quyết định tước quốc tịch được đưa ra. Không có quyết định nào trong tháng 7 hay tháng 8, có 2 trong tháng 9 và thêm 2 trường hợp nữa trong tháng 10.

Nội các Trudeau tuyên thệ nhậm chức vào ngày 4-11-2015. Trong tháng đó có 21 quyết định tước quốc tịch. Tháng kế tiếp có 59. Trong năm 2016 tính tới ngày 31-8, trung bình có 13 quyết định mỗi tháng, theo số liệu mới nhất do CBC News thu thập.

Mức trung bình trong thời chính phủ Harper từ năm 2013 tới năm 2015 chỉ là 2,4 trường hợp mỗi tháng, một số theo Luật C-24 và một số theo các luật đã có trước đó.

revocation

Trong những ngày gần đây, sau khi có tiết lộ rằng nơi sinh của một bộ trưởng nội các đã bị khai sai trong hồ sơ passport của bà, chính phủ cho biết sẵn sàng cải tổ hệ thống.

Nhưng trong những tháng trước đó, chính phủ đã dùng các biện pháp tước quốc tịch với tốc độ nhanh chưa từng thấy.

Chính phủ nói các quyết định tước quốc tịch được đưa ra để bảo vệ tính nghiêm minh của hệ thống quốc tịch và nhắm tới các trường hợp gian lận.

Nancy Caron thuộc Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch nói “nhiều trường hợp đang bị xem xét tước quốc tịch là kết quả của các cuộc điều tra trên quy mô lớn về khả năng có gian lận về cư trú”.

Bộ đã tiến hành các cuộc điều tra đó với Cục Biên giới Canada (CBSA) và cảnh sát hoàng gia liên bang RCMP. Những cuộc điều tra do các cơ quan đó dẫn đầu đã dẫn tới việc kết tội các chuyên viên tư vấn di trú đã giúp nhiều người nhập tịch bất hợp pháp.

Trong một email gởi cho CBC News, bà Caron viết: “Quy trình tước quốc tịch khi đó được tiến hành để xác định xem những người liên quan trong các cuộc điều tra này có nhập tịch Canada một cách gian lận bằng cách cố tình lừa gạt chính phủ Canada về một số khía cạnh chủ yếu trong hồ sơ xin nhập tịch của họ như giấu các hoạt động tội phạm trước đây hoặc nộp hồ sơ giả để chứng minh thời gian cư trú ở Canada trong khi họ thực sự không sinh sống ở Canada‎. Nhiều quyết định tước quốc tịch đã được đưa ra từ tháng 5-2015 xuất phát trực tiếp từ những cuộc điều tra này.”

Khi chính phủ Trudeau đệ trình luật mới để bãi bỏ Luật C-24, dân biểu Jenny Kwan thuộc Đảng Tân Dân chủ (NDP) đã tìm cách đệ trình các tu chính án trong ủy ban Hạ viện nhằm giải quyết vấn đề người dân mất quốc tịch mà không có cơ hội được xét xử.

Nhưng chủ tịch ủy ban di trú, một dân biểu thuộc Đảng Bảo thủ, đã quyết định rằng những tu chính án đó nằm ngoài phạm vi, và cơ chế tước quốc tịch không qua xét xử đã tiếp tục hoạt động, và sẽ tiếp tục hoạt động trong tương lai theo Luật C-6, luật của Đảng Tự do đưa ra để thay thế Luật C-24. Luật C-6 đã được Hạ viện thông qua và hiện đang được xem xét ở Thượng viện.