Tuần Báo Thời Mới
Tuần báo Thời Mới phát hành tại Ontario, Canada.
TNT Entertainment

Quyết Định Bồi Thường Và Xin Lỗi Khadr Có Thể Do Sai Lầm Của Trudeau

Và Cả Sự Khiếm Khuyết Của Luật Pháp Mang Lại

265

Omar Khadr với tuổi 15 gia nhập tổ chức khủng bố al-Qaida và hành động sát nhân, không thể là đứa trẻ vô ý thức. Mặt khác, khi Khadr bị Quân đội Hoa kỳ bắt giữ trên chiến trường và đưa về cầm tù tại vịnh Guantanamo, nếu bị hành hạ hay ngược đãi đó không thuộc trách nhiệm của Chính phủ Canada. Nhưng tại sao thủ tướng Justin Trudeau phải đưa ra quyết định “nhân danh Canada xin lỗi và bồi thường $10.5 triệu cho Khadr”, một cựu thành viên của tổ chức khủng bố al-Qaida, để phải gánh chịu sự chỉ trích nặng nề của công chúng và dư luận báo chí. Theo kết quả của một số cuộc thăm dò dư luận, cho thấy đa số 2/3 số người Canada được hỏi ý kiến, đều chống lại quyết định nói trên của của chính phủ Liberal. Trong khi đó, vào hôm Thứ năm (6/7/2017), có ít nhứt 52,000 người đóng thuế tại Canada, đã cùng nhau ký tên trên một kiến nghị phản đối chính phủ Liberal. Họ cho đây như là sự phí phạm tiền thuế của dân để tưởng thưởng cho khủng bố rất đáng kinh tởm và nhục nhã (offensive).

Tuy nhiên, nếu xét cho cùng thủ tướng Trudeau chỉ có một phần trách nhiệm về quyết định bất hợp lý nói trên. Nhân dịp nầy ông ta giải thích : “Tôi đã không có chọn lựa nào khác, ngoài việc buộc phải trả cho Khadr $10.5 triệu tiền thuế của dân và xin lỗi” (I had no choice but had to give Khadr $10.5 trillion of taxepayers’s money and an apology). Cho dù sự giải thích của Trudeau không mấy thuyết phục đối với công chúng Canada. Nhưng rõ ràng Quyết định của Trudeau do bó buộc phải thi hành một phán quyết của Tòa án Tối cao đưa ra vào năm 2010. Theo đó, sau khi xét đơn khiếu tố của nhóm Luật sư đại diện cho Khadr, Tòa phán quyết “Trong vòng 2 năm 2003 và 2004, Chính phủ Jean Chretien và Paul Martin đã vi phạm một số điều khoản Hiến định về Nhân quyền và quyền Tự do cá nhân qui định từ “Charter of Rights and Freedoms” đối với Khadr. Theo cáo buộc, cơ quan Tình báo CSIS và Bộ Ngoại giao Canada đã cử nhân viên đến trại giam tại vịnh Guantanamo, để trực tiếp điều tra nghi can và cung cấp tin tức có liên quan về cá nhân của Khadr cho phía Hoa kỳ. Đồng thời, các quan Tòa áo đỏ tin rằng hành động nói trên hoặc trực tiếp hay gián tiếp, các chính phủ Chretien và Martin đã tiếp tay với Hoa kỳ trong hành động hành hạ Khadr bằng nhiều biện pháp cực hình. Trong số đó có biện pháp tra tấn bằng “sleep deprivation” (làm mất ngủ) liên tục.

Các cáo buộc nói trên có thể không hoàn toàn hợp lý. Vì trong tình trạng chiến tranh, việc giữa 2 quốc gia Đồng minh trao đổi tin tức Tình báo với nhau, hay việc Canada cử nhân viên công lực đến Hoa kỳ thẩm tra một can phạm là công dân của chính mình không có gì sai trái. Đó là nhiệm vụ tối cần thiết và cũng là một sinh hoạt An ninh Tình báo rất bình thường không có Luật lệ nào ngăn cấm. Trong trường hợp nầy, nếu Khadr bị phía Hoa kỳ hành hạ trong thời gian cầm tù tại Guantanamo. Đó là trách nhiệm của chính phủ Hoa kỳ chứ không thể thuộc về phía Canada. Hoa kỳ hoàn toàn chủ động về hành động lẫn ý thức trách nhiệm về hành động của chính họ. Nhưng Canada bị phán quyết của Tòa án Tối cao ràng buộc. Do vậy, sau các cố gắng chống án của chính phủ Harper bị thất bại, Trudeau lên thay thế, ông ta là kẻ có trách nhiệm phải thi hành phán quyết 2010 của Tòa. Trên thực tế, phần lớn các chỉ trích của dư luận hôm nay chỉ xoay quanh sự bất hợp lý về quyết định của Trudeau. Nhưng có thể một số người đã quên rằng nó xuất phát từ phán quyết hợp Hiến của Tòa Bảo Hiến.

Do vậy, câu hỏi đặt ra quyết định sai lầm đưa đến sự phung phí tiền thuế của dân, hay việc Thủ tướng Trudeau nhân danh Canada hạ mình xin lỗi một cựu thành viên khủng bố, thực sự thuộc về ai ? Do Trudeau, hay do sự khiếm khuyết nào đó trong hệ thống Tư pháp và Luật pháp tại Canada đưa đến ? Hy vọng mỗi người trong chúng ta sẽ có câu trả lời chuẩn mực đối với câu hỏi không mấy khó khăn nói trên. Vì lẽ thường “có lửa mới có khói”, nếu không có   sự ràng buộc phán quyết của Tòa Trudeau đã không dại gì làm vậy để bị chỉ trích. Tuy nhiên, cũng có điều đáng trách đối với Thủ tướng Trudeau, đứng trước một quyết định vô cùng phức tạp đưa đến sự tổn thương Danh dự của đất nước Canada, ông đã không tham khảo ý kiến của dân trước khi hành động. Một cuộc “Trưng cầu Dân ý” cho dù sẽ tốn kém, nhưng đó là chỗ dựa hợp Hợp Hiến để chống lại phán quyết của Tòa. Chắc chắn sẽ có đa số cử tri Canada ủng hộ Trudeau. Và việc đình hoãn thi hành phán quyết nói trên sẽ có nhiều cơ hội xảy ra. Và ý dân như là sự ủy nhiệm hợp pháp để chính phủ tiến hành các bước pháp lý loại bỏ các phán quyết bất hợp lý. Đồng thời, ngăn ngừa các trường hợp nhiêu khê tương tự sẽ xảy ra trong tương lai gây tốn kém và nhục nhã, đồng thời cũng không giống một quốc gia nào trên thế giới nầy.

Bồi thường và Xin lỗi Khadr là một bài học cay đắng mà mọi người Canada không bao giờ muốn tái diễn?

Một số người biểu tình bên ngoài Paramount Fine Foods (Mississauga) chống quyết định của thủ tướng Trudeau, khi ông đến nói chuyện tại đây. (Ảnh của Mark Blinch/CP/July 20,2017)

Dân tộc Canada luôn luôn có tấm lòng rộng mở. Do vậy, nếu Khadr thực sự đoạn tuyệt với khủng bố, sẽ nhận được sự tha thứ và Canada sẵn sàng hỗ trợ anh ta làm lại cuộc đời. Nhưng đa số dân chúng Canada đang cảm thấy không hạnh phúc về quyết định xử dụng tiền thuế của dân để bồi thường cho Khadr. Người ta tự hỏi, trong trường hợp nầy đất nước Canada, hay Khadr là kẻ đã bị thiệt hại trong hành động khủng bố của anh ta ? Dân chúng cũng không hãnh diện, nếu không muốn nói là vô cùng nhục nhã, khi vị thủ tướng của mình bị bó buộc phải nhân danh đất nước Canada, để hạ mình xin lỗi một tội phạm khủng khủng bố ? Tuy nhiên, vấn đề xảy ra đã xảy ra, đây là một bài học đắng cay mà từ thủ tướng đến người dân bình thường của Canada, cần chia xẻ kinh nghiệm với nhau. Và hệ thống Lập pháp Canada cần phải nghiên cứu để bổ sung các Đạo Luật thích nghi trong việc áp dụng một số Điều khoản Hiến định, tất nhiên phải hợp Hiến và cũng phải hợp lý. Một cách trung thực mà nhận định, phán quyết 2010 của Tòa án Tối cao Canada có thể hợp Hiến, nhưng đã không hợp lý. Vì vậy, đưa đến sự bất bình của đa số dân chúng Canada.

Hiến pháp Canada ra đời vào năm 1867, và tu chính án bổ sung vào năm 1982, trong đó có “Charter of Rights and Freedoms”, qui định bảo vệ Nhân quyền và quyền Tự do cá nhân được đánh giá là tuyệt vời. Tuy nhiên, có thể các đạo luật áp dụng nó có những khiếm khuyết nào đó, nên đã dẫn đến một cá nhân khủng bố như Khadr, lại được bồi thường đến $10.5 triệu tiền thuế của dân Canada. Và còn được Thủ tướng Trudeau, người đại diện cho đất nước và Dân tộc Canada, đứng ra xin lỗi. Câu hỏi đặt ra, trong hành động khủng bố và sát nhân của Khadr, đất nước Canada hay anh ta, ai là kẻ bị tổn thương để phải được bồi thường và được xin lỗi. Trong bài phân tích của Lory Goldstein / Sun Toronto / July 19, 2017, cho biết một trong số anh em của Khadr đã từng tự nhận, họ “…như là một gia đình al-Qaida” (…as an al-Qaida family). Anh ta có người cha Ahmed Said Khadr rất được lãnh tụ khủng bố Osama Bin Laden tín cẩn. Said Khadr từng dính líu vào vụ al-Qaida nổ bom tòa Đại sứ Ai cập tại Islamabas. Ông ta đã bị nhà cầm quyền Pakistan câu lưu, và được trả tự do vào năm 1996 dường như do sự can thiệp của cựu thủ tướng Chretien. Vì Said Khadr là công dân Canada, hay do một sự ngộ nhận tình cờ nào đó của Chretien đưa đến.

Nhưng sau khi ra tù Said Khadr vẫn tiếp hoạt động khủng bố, và đưa người con Omar Khadr gia nhập al-Qaida để được huấn luyện quân sự trở thành tay súng của tổ chức nầy. Vào năm 2002, Quân đội Hoa kỳ đã mở cuộc tấn công nhắm vào sào huyệt al-Qaida có cả cha con Khadr. Ông ta bị tử thương, Khadr con may mắn sống sót, và bị QĐ HK bắt đưa về Guantanamo Bay cầm tù. Khadr bị Tòa án Quân sự HK cáo buộc hành động khủng bố, sát nhân đối với Trung sĩ Christopher Speer, cũng như gây thương tích cho Trung sĩ Layne Morris. Khadr thuộc một tổ chức khủng bố khét tiếng trên thế giới, đã từng cướp đi sinh mạng của hơn 3,000 người vô tội trong vụ khủng bố 9/11 tại New York, và hàng trăm ngàn người khác trên thế giới. Tổ chức khủng bố al-Qaida như là cơn ác mộng của nhân loại, trong đó có Khadr và Ahmed Said Khadr. Do vậy, dân chúng Canada có lý do để chỉ trích QĐ bồi thường và xin lỗi Khadr là bất hợp lý và bất công.  Do vậy, chính phủ Trudeau và cơ quan Lập pháp Canada cần xem xét và nghiên cứu để phát hiện các khiếm khuyết nếu có. Trong trường hợp cần thiết, Quốc hội và Chính phủ nên tiến hành soạn thảo và biểu quyết Đạo luật mới bổ sung nhằm điều chỉnh các khiếm khuyết nếu có trước khi quá muộn. Và ngăn ngừa các trường hợp tương tự tái diễn.

Vấn đề của Khadr có thể chưa dừng tại đây

Quả phụ Tabitha Speer và cựu trung sĩ Layne Morris đã được Tòa án Hoa kỳ phán quyết buộc Khadr phải trả $134 million USD (Perkel/Canadian Press)

Vào năm 2015, bà quả phụ Tabitha Speer và cựu trung sĩ Layne Morris được một Tòa án Hoa kỳ phán quyết Khadr phải bồi thường 134 triệu USD. Sau khi nghe Khadr được Canada bồi thường $10.5 triệu, Speer và Morris đã gởi đơn đến một Tòa án tại Toronto yêu cầu giữ số tiền đó lại ( to freeze Khadr’s asset), nhằm khấu trừ bớt một phần. Nhưng yêu sách của họ đã bị Tòa án bác bỏ. Trong khi đó, theo tiết lộ nhóm Luật sư của Khadr đang xúc tiến hồ sơ để chống bản án 8 năm tù, mà Khadr đã chấp nhận trước Tòa án Quân sự Hoa kỳ vào năm 2010. Luật sư Samuel Morison quả quyết, “Bản án của Khadr phải được hủy bỏ, bởi vì anh ta không vi phạm bất cứ tội phạm chiến tranh nào” (Khadr’s convictions have to be reversed because he didn’t commit any war crimes / Mark Gollom / CBC News). Nếu Khadr chống án thành công khoản bồi thường 134 triệu USD dành cho quả phụ Speer và TS Morris, chắc chắn phải được xét xử lại. Nếu lần nầy phía Speer thắng, câu hỏi đặt ra tiền đâu để Khadr bồi thường. Dường như các án phí, tiền thuê mướn Luật sư của Khadr trong những ngày đến đây, có thể lên hàng chục triệu dollars, có nhiều phần chắc sẽ do tiền thuế của dân Canada phải trả (legal aid). Do vậy, vụ án của Khadr càng kéo dài sẽ còn tốn hao thêm công quĩ.

Bùi Nguyên Đức

Có thể bạn sẽ thích
Bình luận
Loading...