Tuần Báo Thời Mới
Tuần báo Thời Mới phát hành tại Ontario, Canada.
TNT Entertainment

Bước vào năm 2017 chính trường Ottawa đang có những thay đổi ngọan mục?

30

Năm nay, dân chúng Canada từ bờ đông sang bờ tây, từ biên giới phía cực nam đến các vùng lãnh thổ phía cực bắc, sẽ cùng nhau hân hoan chào đón ngày Lập Quốc thứ 150th (1867-2017). Tuy nhiên, lịch sử Canada không chỉ bắt đầu từ 150 năm trở lại đây, mà có thể từ 12,000 năm về trước hay lâu hơn nữa, khi những người đầu tiên từ lục địa Á châu đến định cư trên vùng đất băng giá nầy (Theo nghiên cứu của giới khảo cổ học). Trong khi đó, Canada được biết đến như là một đất nước không ngừng thay đổi (endless change) để tồn tại và phát triển. Nhờ vậy, cho đến hôm nay với một dân số tương đối ít ỏi, khoảng 36 triệu người. Nhưng nền Kinh tế Canada được xếp vào hạng thứ 4th trong nhóm 7 (G-7) cường quốc, chỉ sau Hoa kỳ, Đức và Nhựt. Về phương diện chính trị, Canada cũng có mặt trong nhóm 5 quốc gia hàng đầu trên thế giới, có thể chế Dân chủ ổn định và lâu dài nhứt (Trích từ tài liệu của OECD & tác phẩm “Democracy in Decline” của James Allan). Đồng thời, với cái nhìn từ bên ngoài dân tộc Canada được đánh giá như là dân tộc hiếu hòa, biết tôn trọng kẻ khác, yêu chuộng Tự do và sẵn sàng giúp đỡ những kẻ thiếu may mắn khi điều kiện cho phép. Trên đây là niềm hãnh diện có thể rất khiêm nhường, nhưng cũng đáng khích lệ đối với những người Canada, cho dù đến trước hay đến sau trên mảnh đất thân yêu nầy.

Trong khi đó, bước vào năm 2017, sau 14 tháng cầm quyền của Chính phủ Trudeau. Mặc dù, bị dư luận chỉ trích đang có một số Chương trình hành động kém hiệu quả, và mức thâm thủng Ngân sách đã vượt xa sự mong đợi của mọi người. Tuy nhiên, cuối cùng thủ tướng Trudeau và dân chúng Canada đang cùng nhau chia xẻ một tin vui, mà trong tình huống đầy dẫy khó khăn hiện nay tại Canada cũng như trên thế giới rất ít ai tin sẽ xay ra. Theo đó, tường thuật của Greg Quinn (Bloomberg News) trong bản tin phổ biến hôm Thứ sáu (6/1) tuần qua đã cho biết, “Nền Kinh tế Canada sau 2 năm trì trệ do giá dầu tụt dốc, lần đầu tiên vào quí 4 năm 2016 cán cân Mậu dịch đã đạt mức thặng dư và việc làm đã gia tăng một cách đáng khích lệ”. Về lượng hàng hóa xuất cảng trong quí Tư 2016 đã gia tăng 4.3%, và cán cân mậu dịch đạt mức thặng dư lên đến 526 triệu dollars, so với 2 tháng trước có mức thâm thủng lên đến 4.25 tỷ dollars. Đồng thời, chỉ riêng trong tháng 12/2016 đã có thêm 81,300 việc làm, trong số nầy có 53,700 việc làm toàn thời gian. Nhân dịp nầy, Avery Shenfeld trưởng nhóm Kinh tế gia của CIBC đã đưa ra nhận định, “Tường thuật (nói trên) như là dấu hiệu cho thấy tình trạng tồi tệ của nền kinh tế Canada đã qua đi” (The report adds to signs the worst is over for the Canadian economy – Bloomberg News / Jan. 6, 2016).

Nguyên nhân nào đang giúp nền kinh tế Canada thoát ra khỏi bóng đêm? Chúng ta còn nhớ, dưới thời chính phủ Harper nền kinh tế Canada đang ở tư thế ổn định. Nhưng bất ngờ vào năm 2014, khi giá dầu thô bán ra trên thị trường quốc tế từ $100/thùng đã tụt dốc nhanh chóng, có ngày chỉ còn dưới mức $30/thùng. Do vậy, chỉ riêng năm 2014 rmặt hàng nhiên liệu xuất cảng của Canada đã thất thu lên đến 90 tỷ dollars. Và vốn đầu tư trong lãnh vực sản xuất dầu và khí đốt cũng bị sụt giảm đến 60%. Sự tác động của nó đối với nền kinh tế Canada và các quốc gia sản xuất dầu và khí đốt trên thế giới, trong vòng 26 tháng qua thực sự quá tồi tệ. Tại Canada, tỉnh bang Alberta và trung tâm khai thác dầu cát Fort McMurray nơi có trữ lượng 97% loại dầu nầy, trên thực tế đã phá sản, người thất nghiệp tràn lan và nhà cửa trở thành hoang phế. Tuy nhiên, kể từ hồi tháng 5/2016, các quốc gia thành viên của OPEC, kể cả Nga và Iran v.v…, đã không còn chọn lựa nào khác ngoài việc phải cắt giảm lượng dầu sản xuất mỗi ngày hàng chục triệu thùng, để nâng giá dầu bán ra. Nhờ vậy, trong ít tháng gần đây giá dầu thô trên thế giới đã gia tăng đều đặn. Vào hôm Thứ hai (9/1) giá dầu bán ra trên thị trường New York đã đạt mức $56.18/thùng, và đang có chiều hướng sẽ hồi phục giá cũ như một số dự đoán. Đây là đôi đũa thần đầy hứa hẹn đối với các quốc gia sản xuất dầu, trong số đó có Canada.

Kinh tế Canada có dấu hiệu tăng trưởng đáng kể, nhưng thách thức ở phía trước vẫn còn nhiều?

1) Về vấn đề nợ nần của Canada: Theo cảnh cáo của kinh tế gia Frances Woolley thuộc Đại học Carleton : “Nếu tình trạng thâm thủng ngân sách không kiểm soát được, về lâu về dài sự thành công của một số chương trình phát triển kinh tế cũng như lợi tức của quốc gia có thể đối diện với nhiều rủi ro”. Trong khi đó, theo một báo cáo dưới tựa đề “Canada’s financial future” (Tình trạng tài chánh của Canada trong tương lai) được phổ biến trên webe-site của Bộ tài chánh 2 ngày trước Giáng sinh 2016, có đưa ra dự đoán khá bi quan. Theo đó, đến tài khóa 2019-2020 ngân sách Canada vẫn còn mức thâm thủng lên đến 17.7 tỷ dollars. Như vậy, từ mức thâm thủng của tài khóa 2016-2017 là 29.4 (+ 3 tỷ dollar) sẽ giảm dần cho đến lúc đó (2019-2020) vẫn còn tiếp tục thâm hụt 17.7 tỷ dollars. Có nghĩa suốt nhiệm kỳ 4 năm cầm quyền của Liberal vẫn chưa cân bằng được ngân sách. Nhưng đây hoàn toàn không thuộc về lỗi lầm của Trudeau. Vì sự chi tiêu thiếu cân nhắc của Liberal chỉ đóng góp một phần thâm thủng tương đối nhỏ hơn. Trong khi đó, theo một nghiên cứu hoàn toàn khoa học do Nhóm Kinh tế gia độc lập đang giữ vai trò tư vấn về phương diện KT cho thủ tướng Trudeau, đã dự đoán đến tài khóa 2050-2051 món nợ quốc gia (national debt) của Canada sẽ lên đến 1.5 trillion (ngàn tỷ) dollars, gấp đôi mức nợ hiện nay. Nguyên nhân từ đâu ? Theo họ giải thích : “vì lớp trẻ Canada không muốn sinh sản, lớp già (baby boomers) về hưu quá đông và sống cũng quá lâu, cộng với thành phần công nhân không có kiến thức kỹ thuật chuyên nghiệp, đang bị đào thải trong thời đại kỹ nghệ tân tiến hôm nay”. Hậu quả của nó đang tạo ra một nghịch lý đối với nền KT Canada, khi lực lượng lao động bị khiếm khuyết, khả năng sản xuất giảm. Nhưng ngân sách bị đánh mất sự cân bằng do gánh nặng trợ cấp quá lớn cho 2 thành phần bất khiển dụng nói trên (Canadian Press posted Jan. 5, 2017).

2) Chính phủ Liberal cần điều chỉnh các Chính sách kém hữu hiệu

Trong diễn văn chào mừng năm mới 2017, thủ tướng Trudeau nói, “Over the last year, we have accomplished a great deal together . . .” (Trong năm qua chúng tôi đã hoàn thành một chương trình hành động phối hợp vĩ đại…). Theo đó, cắt giảm thuế cho giới trung lưu, ký kết một số Hiệp ước Tự do mậu dịch cấp tiến nhất trong lịch sử, thu nhận 25,000 người tỵ nạn từ Syria trong một thời gian ngắn, gia tăng trợ cấp Liên bang dành cho các cộng đồng thổ dân lên đến 8 tỷ dollar, hay thành lập Ủy ban Điều tra công khai để trả lại công lý cho các nạn nhân phụ nữ và trẻ em thổ dân đã bị hãm hiếp và sát hại hay mất tích v.v… Tuy nhiên, bên cạnh các chủ trương chính sách được đánh giá là to lớn đó, để chính phủ Liberal được bên ngoài và một thành phần công chúng nào đó trong nước hoan nghênh trong bước đầu. Nhưng không hẳn cuối cùng đã đạt hiệu quả như mong đợi. Một số đơn cử, vụ tiếp nhận 25,000 người tỵ nạn Syria gây cho ngân quĩ phải chi phí lên đến 1 tỷ dollar. Nhưng cho đến nay một số nạn nhân vẫn chưa được ổn định cuộc sống. Thậm chí trong mùa đông còn có các gia đình phải tạm trú tại những nơi thiếu cả phương tiện sưởi ấm. Về Ủy ban Điều tra để trả lại công lý cho phụ nữ thổ dân nạn nhân, có ngân sách 53 triệu dollar. Nhưng mới đây chính Ủy ban nầy đã bày tỏ sự bất lực, vì không được các gia đình nạn nhân hợp tác. Đây là hành động thiếu thực tiển, vì các Chính phủ tiền nhiệm từ Jean Chretien, Paul Martin, và Stephen Harper đều tin rằng các cuộc điều tra của Cảnh sát đã quá đủ. Nếu muốn giải quyết các bế tắc trong các cộng đồng Thổ dân, Canada cần có một kế hoạch rộng lớn để cải thiện đời sống của họ.

3) Cải tổ Nội các & đẩy mạnh chính sách phát triển Kinh tế

Đối với chính phủ Trudeau. Gần đây có xảy ra vụ tai tiếng gây quĩ, bị dư luận nghi ngờ có sự đổi chác mờ ám với các doanh nhân tỷ phú TQ. Do vậy, sự tín nhiệm trong dân chúng đối với chính phủ Trudeau đang sụt giảm rõ rệt. Theo kết quả của cuộc thăm dò dư luận do “Nanos Research Poll” thực hiện mới đây, cho thấy có đến 62% số người được hỏi ý kiến không chấp nhận, hoặc tỏ ra ngờ vực về những cam kết do Trudeau đưa ra (Éric Grenier / CBC News / Jan. 1st, 2017 & Macleans.ca). Tuy nhiên, bên cạnh các khiếm khuyết nói trên, một số nhà quan sát tại Ottawa cũng công nhận thủ tướng Trudeau như là nhà lãnh đạo sẵn sàng lắng nghe tiếng nói của quần chúng. Và ông ta đã không ngừng cố gắng chấn chỉnh sự yếu kém của Nội các do ông ta lãnh đạo. Hôm nay, để đáp ứng các thách thức phức tạp phía trước về phương diện Đối Ngoại và tình trạng KT trong nước không mấy khả quan. Vào hôm Thứ ba (10/1), Trudeau đã có cuộc cải tổ Nội các tương đối quan trọng. Theo tin hành lang cho biết, (1) bà Chrystia Freeland (49 tuổi), nguyên Bộ trưởng Giao thương Quốc tế, sẽ đãm nhiệm chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao thay thế Stéphane Dion. Freeland nhân vật trong năm qua đã giúp chính phủ Liberal đạt được một số Hiệp ước Tự do Mậu dịch quan trọng với Liên hiệp Âu châu, Nam Hàn v.v…Freeland sanh trưởng tại Alberta trong một gia đình có cha mẹ và ông nội đều là Luật sư. Freeland tốt nghiệp tại Đại học Oxford. Trước khi trở thành chính khách đã từng hành nghề báo chí với Financial Times, Globe and Mail, và Thomson Reuters. Freeland có đủ tài năng để đảm nhận chức vụ quan trọng nói trên.

(2) François-Philippe Champagne (46 tuổi), gốc Quebec, tốt nghiệp tại Đại học Western Reserve và Montreal. Người điền thế chức vụ Bộ trưởng Giao thương Quốc tế của Freeland. Trước khi trở thành Dân biểu Liberal kể từ 2015, trước đó ông ta hoạt động trong lãnh vực Vi tính online. Champagne có thể quá mới mẻ nên rất ít ai biết tài năng thực sự của ông ta. (3) Patty Hajdu nhà hoạt động xã hội, gốc Thunder Bay, có bằng Thạc sĩ về Quản trị Công cộng. Hajdu nguyên là Bộ trưởng về Vai trò của Phụ nữ (Status of Women) chuyển sang chức vụ Bộ trưởng Lao động, hy vọng sẽ có những đóng góp đầy ấn tượng. (4) Maryan Monsef, nguyên Bộ trưởng Phát triển Dân chủ bị nhiều chỉ trích, sẽ thay thế Hajdu trong chức vụ Bộ trưởng Stutus of Women không mấy khó khăn cho cô ta. (5) Karina Gould được đề cử vào chức vụ Bộ trưởng Phát triển Dân chủ, mà cuộc trưng cầu dân ý về Cải tổ Luật Bầu cử có thể khá phức tạp đang chờ đợi. (6) Ahmed Hussen, trở thành Bộ trưởng Di dân, Người tỵ nạn và Công dân, thay thế John McCallum. Ông McCallum sẽ trở thành Đại sứ Canada tại Trung quốc. Về trường hợp Dion là một Giáo sư Đại học, và cũng là một chính khách thâm niên. Nhưng ông ta đã không thành công trong một số vai trò then chốt. Việc Dion rời chức vụ Ngoại trưởng đã được dư luận đồn đoán từ nhiều tháng trước. Dường như ông ta có thể sẽ là Đại sứ Canada tại một quốc gia nói tiếng Pháp nào đó chưa ai biết (Trên đây là những ghi nhận chưa được chính thức hóa, nếu có gì thay đổi người viết xin cáo lỗi trước với quí độc giả).

Mục tiêu cải tổ Nội các lần nầy của thủ tướng Trudeau nhằm tăng cường các hoạt động Ngoại giao. Freeland được Trudeau ủy nhiệm bắt nhịp cầu với Hành pháp Hoa kỳ Donald Trump, sau khi Obama một đồng minh của Trudeau đã ra đi. Trong khi đó, về phương diện phát triển Kinh tế, ngoài Bộ trưởng Tài chánh Bill Morneau, các tân Bộ trưởng Lao động, Di dân và Giao thương Quốc tế sẽ là những trợ tá đắc lực cho Trudeau trong lãnh vực nầy. Trước mắt, Canada sẽ tái phục hồi khu vực khai thác Dầu cát bị đình trệ trong 2 năm qua, khẩn trương xây dựng các đường ống dẫn dầu và khí đốt, khai thông khả năng xuất cảng nhiên liệu và khí đốt hóa lõng đến thị trường Á châu. Mặt khác, chính phủ Trudeau đang có sẵn Dự án kích thích kinh tế và phát triển việc làm với ngân khoản dư chi 60 tỷ dollar trong vòng 10 năm. Nhưng trong thời gian qua một số dự án xây dựng hạ tầng cơ sở trên toàn quốc đã bị trì hoãn vì nhiều lý do khác nhau. Do vậy, kể từ hôm nay Liên bang sẽ phối hợp với địa phương thúc đẩy các Dự án xây dựng đã được lên danh sách cần phải bắt tay vào thực hiện, nhằm giúp giải quyết công ăn việc làm đối với khối lượng to lớn công nhân đang bị thất nghiệp. Đồng thời, chính phủ sẽ ra sức kêu gọi nguồn vốn đầu tư nước ngoài, mà Trung quốc sẽ là mục tiêu để chính phủ Trudeau nhắm đến. Có thể không lầm lẫn, phát triển Kinh tế sẽ là mũi nhọn của Nội các Trudeau trong những ngày đến.

Bùi Nguyên Đức

Có thể bạn sẽ thích
Bình luận
Loading...